پاتولوژی شاخهای از علوم پزشکی است که به بررسی بافتها، سلولها و مایعات بدن برای تشخیص بیماریها میپردازد. در این علم، تغییرات ساختمانی و عملکردی سلولها در اثر بیماریهایی مثل التهاب، عفونت، تومورها و سرطانها بررسی میشود. پاتولوژی نقش کلیدی در تشخیص قطعی بسیاری از بیماریها دارد و بدون آن، درمان بیشتر شبیه حدس زدن است تا علم.
سیتولوژی زیرمجموعهای از پاتولوژی است که تمرکز آن روی بررسی سلولها بهصورت جداگانه است. این روش معمولاً با نمونهگیریهای سادهتر مثل پاپ اسمیر، آسپیراسیون با سوزن نازک (FNA) و بررسی مایعات بدن انجام میشود و به شناسایی تغییرات غیرطبیعی، پیشسرطانی و سرطانی کمک میکند.
در پاتولوژی، نمونهها پس از فیکساسیون، قالبگیری، برش و رنگآمیزی زیر میکروسکوپ بررسی میشوند تا نوع و شدت بیماری مشخص شود. در سیتولوژی، شکل، اندازه، هسته و الگوی سلولها ارزیابی میشود که میتواند هشدارهای زودهنگام و بسیار ارزشمندی بدهد.
خلاصه کاربردیاش این است: پاتولوژی و سیتولوژی زبان بیصدای سلولها را ترجمه میکنند. سلولها دروغ نمیگویند، فقط باید کسی باشد که بلد باشد درست نگاهشان کند.